Należy zatrzymać się dłużej przy dwóch teatrach wielkich: w Warszawie i Łodzi. Warszawski Teatr Wielki otwarto uroczyście w roku 1833 i odtąd na jego scenie gościli najwybitniejsi śpiewacy krajowi oraz przybyli z zagranicy. W tym dostojnym budynku oklaskiwano sławnych polskich braci, solistów nowojorskiej Metropolitan, \Jana i Edwarda Reszke,\jak również Marcellę Sem-brich-Kochańską, Adama Didura, Janinę Korolewicz-Waydową, Jana Kiepurę, Adę Sari. Ale także śpiewali w Warszawie Angelica Catalani| Enrico Caruso, Ade-lina Patti, Mattia Battistini, Mercedes Capsir, Fiodor Szalapm.jToti Dal Monte, Titta Ruffo, Miguel Fleta. Na tej scenie odbywały się wszystkie kolejno wielkie prapremiery polskie, od Halki Moniuszki w 1858 zaczynając, a na Królu Rogerze Karola Szymanowskiego w roku 1926 kończąc. W roku 1939 Nkmcy spalili gmach teatru, dopełniając dzieła zniszczenia po powstaniu warszawskim w roku 1944. Spłonęła bezcenna, zbierana przez lat 106 biblioteka, z dymem poszły magazyny liczące ponad 100 tyś. kostiumów i rekwizytów. Z całej budowli ocalał jeno najpiękniejszy pośród zabytkowych w Europie fronton nieszczęsnego teatru. Po wojnie do odbudowy Teatru Wielkiego przystąpiono nie od razu, zwłaszcza że - decyzją rządu - miał on być, za swoją zabytkową fasadą, tak nowoczesny i wspaniały, aby stał się symbolem zrealizowanych marzeń Polaków o całym kraju wskrzeszonym ze śmiertelnego zagrożenia. Niezwykle uroczyste otwarcie nastąpiło jesienią 1965. Zaproszonym gościom ukazała się widownia piękna, choć niezbyt duża, bo na 2 tyś. foteli. Za to scena otrzymała wyposażenie najnowocześniejsze obok pierwej odbudowanej Opery Wiedeńskiej przy Ringach. Mechanizm sceny szufladowo-zapadniowo-rotacyjny, jej powierzchnia równa znajdującemu się opodal Rynkowi Starego Miasta. W kulisach 100 garderób dla artystów i stosownie obszerne magazyny, pracownie, warsztaty, biura.